Fiodor Pietrowicz od dawna marzył o tym, żeby odwiedzić syna na cmentarzu. Jednak stan zdrowia przez długi czas nie pozwalał mu na spełnienie tego życzenia. Farbę i narzędzia przygotował wcześniej, więc rano obudził się w lepszym nastroju. Po śniadaniu zaczął się szykować. Dwa miesiące wcześniej zauważył, że brama wokół grobu jego syna jest przechylona i nie stoi już prosto. Nie było to zaskakujące, gdyż minęło prawie dziesięć lat od czasu, gdy pochował swojego syna.
W rzeczywistości Sacha nie był jego biologicznym synem. Fiodor Pietrowicz i jego żona żyli razem przez dwadzieścia lat, ale nigdy nie mieli dzieci. Po długim namyśle zdecydowali się na adopcję dziecka z sierocińca. Tam ich uwagę od razu przykuł szczupły pięcioletni chłopiec, który patrzył na nich ze smutkiem. Fiodor Pietrowicz poczuł, że serce mu zamarło.
— Dlaczego ten chłopiec siedzi sam? zapytał.
—Sacha jest wyjątkowym dzieckiem — powiedzieli mu. Jego matka przywiozła go tutaj sześć miesięcy temu. To była bolesna scena. Płakał, nie chciał się z nią rozstać i to rozbiło nam serca. Od tego czasu żył zamknięty w sobie, nie potrafiąc wybaczyć ani zrozumieć tego porzucenia. Bez względu na to, jak bardzo się staramy, on unika jakiegokolwiek kontaktu.
Fiodor Pietrowicz i jego żona natychmiast postanowili, że mogą pomóc Saszy uwierzyć, że życie nie jest takie ponure. Podczas gdy dokumenty były przetwarzane, zabrali go na spacer. Sacha robił wszystko, co mu kazano: jadł lody, jeździł na karuzelach, ale jego oczy pozostały puste.
Minął cały rok, zanim Sacha zaczął patrzeć na nie bez strachu. Dopiero po roku, pewnego wieczoru, podszedł do Fiodora Pietrowicza i zapytał:
— Naprawdę mnie nigdy nie opuścisz?
—Nigdy, obiecuję ci.
Mała Sacha przytuliła się do niego i wybuchnęła płaczem. Od tego momentu zapomnieli, że Sacha nie jest ich biologicznym synem. Chłopiec sprawił im tyle radości. W szkole radził sobie bardzo dobrze i po ukończeniu studiów wstąpił do szkoły wojskowej. Mieszkali w małej wiosce i niewiele dzieci kontynuowało naukę po szkole. Jego rodzice byli więc z niego niesamowicie dumni. Podczas wakacji i urlopów Sacha nie przyjeżdżał, aby odpocząć, lecz aby pomóc rodzicom. We wsi wszyscy im zazdrościli, widząc jak bardzo Fiodor Pietrowicz i jego żona kochali swego syna.
Sacha pozostał w wojsku. Jego rodzice byli zmartwieni, zwłaszcza gdy nie mieli od niego żadnych wieści. Wiedzieli, że znajduje się w niebezpiecznym rejonie. Później został zwolniony ze względów zdrowotnych. Sacha stał się melancholijny, a dwa lata później zachorował. Lekarze nic nie mogli zrobić. Chorobę wykryto zbyt późno.
Krótko po śmierci syna, żona Fiodora Pietrowicza zmarła, pozostawiając go samego…
Wyszedł na dziedziniec, a stary pies o imieniu Bouïan pobiegł w jego stronę. Pies był stary. W przeliczeniu na lata ludzkie był mniej więcej w tym samym wieku co Fiodor Pietrowicz.
— No więc, Bouïanie, czy zobaczymy naszą małą Sachę? No to jedziemy.
Stary pies zdawał się rozumieć słowa swego pana i radośnie merdał ogonem.
Zamknęli bramę i pojechali drogą gruntową. Cmentarz znajdował się po drugiej stronie wioski. Trzeba było przejść całą wioskę i przejść jeszcze kilometr.
— Cześć, Fiodorze Pietrowiczu! Dokąd więc zmierzasz z Bouïanem? Maria Stepanowną zawołała go.
— Cześć, Maria Stepanowno. Jadę zobaczyć mojego syna i moją żonę. Osłona chłodnicy wymaga naprawy i pomalowania.
— Ach, ale jak zamierzasz to zrobić sam? Jesteś chory. Naprawdę nie możesz poprosić o pomoc?
—Bóg nie dał nam wnuków, a prosząc obcego… Wiesz, oni biorą pieniądze i musimy zaczynać wszystko od nowa. To są czasy, które tego chcą…
Fiodor Pietrowicz i Bujan kontynuowali swoją drogę. Przy wejściu na cmentarz spotkali mężczyznę, który wyraźnie nie pochodził z tych okolic. Minął ich nawet nie witając się z nimi. Fiodor Pietrowicz był zaskoczony: w ich wiosce wszyscy się witali, nawet obcy. Ale tam…
Cmentarz był w nieładzie. Tydzień wcześniej silna burza połamała wiele gałęzi. Fiodor Pietrowicz westchnął…
— Ojej, tyle pracy przed nami, co, Bouïacha?
Pies warknął.
— Na co narzekasz? Nie podobał ci się ten facet? Ja też nie. Ale hej, to nie nasza sprawa…
Kiedy Fiodor Pietrowicz zebrał już gałęzie, Bujan nagle zaczął kopać ziemię przy bramie. Ziemia latała we wszystkich kierunkach. Pies kopał, szczekał i skomlał. W końcu zatrzymał się i głośno zaszczekał.
Fiodor Pietrowicz podszedł do dziury i zamarł. W wykopanym przez Bouïana dole mogliśmy dostrzec róg tekturowego pudełka. Najwyraźniej został niedawno zakopany, gdyż tektura nie zdążyła jeszcze wchłonąć wilgoci. Być może ukrył ją tam jakiś nieznany mężczyzna. Fiodor Pietrowicz przerzucił ziemię wokół skrzyni, która okazała się dość duża, i udało mu się, nie bez trudności, wyciągnąć ją z ziemi.
I nagle coś się w środku poruszyło. Zaczął rozrywać tekturę, podczas gdy Bouïan krążył wokół i bezustannie szczekał.
— Powoli, powoli…
W środku były szmaty. Fiodor Pietrowicz ostrożnie odsunął je na bok i krzyknął. W środku pudełka leżało niemowlę, malutka, naga dziewczynka. Poruszała się słabo, otwierała usta, próbowała oddychać, lecz nie miała już siły, żeby płakać. Jak długo była pod ziemią? Prawdopodobnie nie dłużej niż pół godziny. Powietrze w pudełku wystarczyło, by uratować mu życie.
— Mój Boże…
Złapał dziewczynę i pobiegł w stronę wyjścia z cmentarza, a Bouïan biegł przed nim i szczekał na cały głos. Minęło wiele lat, odkąd pies biegał w ten sposób. Serce Fiodora Pietrowicza waliło, jakby miało zaraz wyskoczyć z piersi, a oddech palił go w gardle. Ale nie zatrzymał się. Pospieszyli do domu Olgi Siergiejewny, byłej wiejskiej pielęgniarki. Mimo że klinika była zamknięta od dłuższego czasu, mieszkańcy nadal zwracali się do niej w potrzebie.
Olga Siergiejewna kopała ogródek, gdy zobaczyła Fiodora Pietrowicza biegnącego w stronę jej domu. Musiało się wydarzyć coś poważnego. Szybko opłukała ręce w beczce z deszczówką i pobiegła mu na spotkanie.
— Fiodorze Pietrowiczu, co się dzieje?
Ledwo udało mu się podać jej małego i szepnąć chrapliwym głosem:
— Znaleziono… w pudełku… zakopanym…
W tym momencie dziecko cicho zapiszczało, a Olga Siergiejewna, jakby budząc się ze snu, szybko wzięła je na ręce i pobiegła do domu.
Ona zręcznie owinęła dziewczynkę miękkim ręcznikiem, podczas gdy jej mąż gorączkowo dzwonił na pogotowie i zasypywał Fiodora Pietrowicza pytaniami. Pół godziny później przy bramie domu Olgi Siergiejewnej pojawiła się już karetka pogotowia i policja. Ciekawscy sąsiedzi kręcili się dookoła. Ktoś dał Fiodorowi Pietrowiczowi krople nasercowe.
Następnego dnia przed domem Fiodora Pietrowicza zatrzymał się niezwykły samochód. Nigdy jej wcześniej nie widział. Mężczyzna próbował wstać z kanapy, lecz zmęczone po wydarzeniach poprzedniego dnia nogi odmówiły mu posłuszeństwa. Sacha, mąż pielęgniarki, zajrzał przez drzwi.
— Kto tam?
— Dzień dobry. Czy jesteś Fiodorem Pietrowiczem?
— Tak, to ja — odpowiedział starzec, z trudem podnosząc się, aby otworzyć drzwi.
— Jestem Niemcem, dziadkiem dziewczynki, którą uratowałeś.
Fiodor Pietrowicz zobaczył wchodzącego rosłego mężczyznę z dużym pudłem, które położył na stole. German dodał plik banknotów.
— To słodycze dla ciebie. A to są pieniądze przeznaczone na twoje potrzeby. Wiem, że dziękowanie pieniędzmi może nie być sprawiedliwe, ale nie widzę innego sposobu, aby wyrazić swoją wdzięczność. Zaakceptuj je, z głębi serca.
Fiodor Pietrowicz usiadł. Niemiecki kontynuował:
— Moja córka wyszła za mąż wbrew mojej woli. Od razu zrozumiałam, że temu mężczyźnie zależy tylko na pieniądzach, ale ona nie chciała słuchać. Kiedy zaszła w ciążę, pomyślałem, że może popełniłem błąd. Niestety, zmarła w połogu. Nic o tym nie wiedziałem. Dziewczynka przeżyła, a mój zięć chciał jak najszybciej otrzymać spadek. Postanowił więc się jej pozbyć. Nigdy nie sądziłem, że to możliwe. Śledztwo wszystko wyjaśni. Został już aresztowany. A ta mała… to wszystko, co mi zostało po mojej córce. Powinnam była postawić na swoim, ale nie chciałam ingerować w ich życie.
Fiodor Pietrowicz dobrze rozumiał, co znaczy stracić bliską osobę.
— Czy z małym wszystko w porządku? zapytał.
— Tak, wszystko w porządku, przybyłeś na czas. Dziękuję bardzo.
Fiodor Pietrowicz opowiadał raz po raz, jak wszystko się wydarzyło. Wspomniał również, że ogrodzenie wokół grobu jego syna jest krzywe i że przyszedł je wyprostować.
Fiodor Pietrowicz mógł poruszać się normalnie dopiero po dwóch tygodniach. W pudełku z prezentami było tyle rzeczy, że wystarczyło nie tylko na nowy płot, ale i na nagrobek. Pewnego pogodnego dnia Fiodor Pietrowicz wziął taśmę mierniczą i wyszedł z domu, a obok niego pobiegł jego wierny pies.
— Idziesz ze mną, staruszku?
Pies radośnie merdał ogonem i szczekał wyraźnie. Przeszli przez bramę i niemal natychmiast spotkali Marię Stepanownę.
— Dokąd tak idziesz, Fiodorze Pietrowiczu?
— Na cmentarzu. Przyszedł dziadek dziewczynki i zostawił trochę pieniędzy. Pomyślałem, że dokonam pomiarów i zamówię nowy płot. Stary jest cały krzywy.
— Proszę bardzo, jasne.
Fiodor Pietrowicz szedł dalej, a staruszka odprowadzała go wzrokiem, mechanicznie czyniąc znak krzyża. Wiedziała więcej, niż mu się wydawało, bo dzień wcześniej sama była na cmentarzu.
Fiodor Pietrowicz wyszedł naprzód, odwracając się od czasu do czasu, by przemówić do swego psa:
— Najważniejsze, że dzisiaj wszystko idzie dobrze, prawda, staruszku? Tak, nie ma problemu, poradzimy sobie i bez tego.
Nagle starzec zatrzymał się i rozejrzał dookoła, nie rozumiejąc, gdzie się znajduje. Przed nim wznosił się majestatyczny kompleks pamiątkowy. Wysokie, eleganckie ogrodzenia z ciężkich, czarnych łańcuchów, białego żwiru, kamiennych płyt i majestatycznych, czarnych pomników. Fiodor Pietrowicz stał tam ze zdumieniem, widząc wyryte na kamieniach imiona swego syna i żony. Były tak realistyczne, że wyglądały, jakby były żywe.
— Saneczka…
Zwracając się ku drugiej steli, Fiodor Pietrowicz od razu zrozumiał, kto to zrobił. Oczywiście, to był język niemiecki. Skłonił się łagodnie i wyszeptał:
— Dziękuję, dobry człowieku. Zrobiłeś wszystko dobrze.
Fiodor Pietrowicz usiadł na ławce przy grobowcach.
— No i proszę, moi drodzy. Teraz mogę odpocząć. Wszystko jest zrobione tak jak sobie wymarzyłam. Przyszedłem zobaczyć się z tobą dopiero po zakończeniu interesów, ale teraz wszystko jest w porządku.
Wieczorem Maria Stepanowna zauważyła, że pies Bujan wrócił sam, bez swego pana. Jęknął żałośnie, jakby próbował coś powiedzieć. Kobieta zorientowała się, że coś się stało i poszła do domu Fiodora Pietrowicza. Jak się spodziewała, dom był zamknięty. Szybko zebrała sąsiadów i wszyscy pośpieszyli na cmentarz.
Fiodor Pietrowicz siedział na ławce z uśmiechem na ustach. Odszedł. German zajął się organizacją pogrzebu. Bouïan natomiast odmówił opuszczenia Marii, mimo że German zaproponował mu, że zabierze ją do swojego domu na wsi. Pies często chodził na cmentarz. Przeżył jeszcze dwa lata po swoim panu i zmarł nieopodal pięknego ogrodzenia, gdzie został pochowany, aby pozostać przy swojej rodzinie i Fiodorze Pietrowiczu.
