„Dzwoniła twoja ciężarna kochanka. Przesyła najlepsze pozdrowienia!” Irina powiedziała w pustkę, nie ruszając się zza pieca, gdzie coś skwierczało na patelni, tak dobrze znanej jak ich wspólne życie.
Andriej stał jak skamieniały na progu kuchni. W jednej chwili minęło mu dwadzieścia lat – całe życie.
Klucze wypadły mu z ręki i upadły na podłogę, a ich metaliczny dźwięk przerwał przytłaczającą ciszę.
„O czym ty mówisz? O jakim kochanku?” – wyjąkał, a w jego drżącym głosie słychać było strach i udrękę ostatnich miesięcy. Nagle grunt pod jego stopami zdawał się rozpuszczać.
„Alice. Twoja asystentka, prawda?” Irina powiedziała nie odwracając się. Skrzyżowała ramiona na piersi. „Młoda, dwadzieścia pięć lat. Mówi, że jest już w czwartym miesiącu ciąży. Gratulacje, przyszły tato!”
W jej oczach odbijał się ból, który sprawiał, że Andriej miał ochotę zapaść się pod ziemię lub po prostu się obudzić. Tak, obudziłem się i odkryłem, że to wszystko był tylko koszmar.
„Iro, mogę ci to wyjaśnić…” zaczął, ale słowa utknęły mu w gardle.
«Wyjaśnić?» zapytała chrapliwym głosem. „Co próbujesz mi wytłumaczyć, Andrei? Jak „bawiłeś się” swoją sekretarką, podczas gdy ja biegałam od jednego lekarza do drugiego, próbując w końcu zajść w ciążę? Albo jak okłamałeś mnie, że musisz pracować po godzinach?”
Patelnia zaczęła skwierczeć głośniej, a zapach spalonego mięsa wypełnił kuchnię. Irina automatycznie zakręciła gaz, jakby w ten sposób miała wyłączyć wszystko inne — ból, gorycz, zdradę.
„Wiesz, co jest najgorsze?” wyszeptała, jej głos był ledwo słyszalny. „Wiedziałem. Wszystkie twoje spotkania, późne telefony, podróże służbowe… A mimo to wciąż wierzyłem. Jak idiota, wierzyłem!”
„Iro, proszę, posłuchaj mnie…” błagał Andrei, robiąc krok w jej stronę. Ale Irina nagle podniosła rękę, jakby budowała niewidzialny mur.
„Nie zbliżaj się do mnie!” krzyknęła, a jej oczy napełniły się łzami. „Boże, to obrzydliwe… Dwadzieścia lat za nic!”
«Zatrzymywać się!» próbował się otrząsnąć, lecz jego głos również drżał. „Porozmawiajmy spokojnie. To wszystko jest… skomplikowane.”
«Skomplikowany?» Irina powtórzyła to z gorzkim śmiechem, ale w tym śmiechu był także rozpaczliwy krzyk. „Co jest skomplikowanego? Sprawiłeś, że dziewczyna zaszła w ciążę. A ja…” jej głos się załamał, „Jestem tylko starą, jałową wroną, prawda?”
„Nie mów tak!” Andriej krzyknął, podchodząc bliżej i próbując ją przytulić.
Ale Irina oderwała się od niego, jakby się poparzyła. W następnej chwili ciszę w kuchni przerwał silny cios – policzek.
„Idź” – wyszeptała drżącym głosem. „Idź do niej. Jeśli ona może ci dać to, czego ja nie mogłem…”
«Żelazo…»
„WYPADAJ STĄD!” krzyknęła, chwyciła solniczkę leżącą na stole i rzuciła nią w niego.
Andriej cofnął się, sól rozsypała się na podłodze, a białe kryształy zalśniły w świetle lampy. Zły omen, przemknęło mu przez myśl
„Zadzwonię” – mruknął Andriej, cofając się w stronę drzwi.
Irina odwróciła się w stronę okna, nie mówiąc ani słowa. Jej ramiona lekko drżały, jakby było jej zimno, chociaż na zewnątrz było już ciepło.
Na korytarzu, gdy w pośpiechu zakładał płaszcz, usłyszał tłumiony płacz Iriny. Jego ręka zamarła na klamce. Ale co miał powiedzieć? Jak można usprawiedliwić taką zdradę?
Drzwi mieszkania zatrzasnęły się z hukiem. W pustym mieszkaniu zrobiło się nieznośnie cicho. Tylko zegar ścienny tykał – prezent ślubny od rodziców. Tykał przez dwadzieścia lat, odmierzając każdą sekundę ich wspólnego życia.
Irina powoli opadła na kuchenne krzesło. Jej wzrok padł na rozrzuconą sól. Mówią, że przynosi pecha — pomyślała i wybuchnęła histerycznym śmiechem. Jakby od dawna nie było jasne, że jej życie rozpadło się na tysiąc kawałków – niczym te białe kryształy na ciemnej podłodze.
Telefon w kieszeni jej szlafroka zawibrował. Irina drżącymi rękami wyciągnęła go. Wiadomość tekstowa z nieznanego numeru:
„Przepraszam. Nie chciałem, żeby do tego doszło. Alice.”
„Suka” – szepnęła Irina, ściskając telefon tak mocno, że aż bolało. „Mała dziwko…”
Na zewnątrz zaczął padać deszcz. Pierwsze krople deszczu uderzały o dach – jakby ktoś grał smutną piosenkę na niewidzialnym ksylofonie.
Irina wstała i wzięła miotłę i szufelkę. Gdy zmiatała rozsypaną sól, w jej głowie pojawiła się głupia myśl: nawet jej nie zapytałam, co to będzie — chłopiec czy dziewczynka…
Zatrzymała się, trzymając w dłoni trzonek szufelki. Sól, deszcz, tykanie zegara – wszystko to przenikało się ze sobą, jakby życie istniało tylko w tych małych szczegółach. I nic więcej nie zostało.
Andriej siedział w samochodzie zaparkowanym przed domem Alicji i w milczeniu wpatrywał się w telefon. Piętnaście nieodebranych połączeń od matki – Irina oczywiście dzwoniła do swojej teściowej. Kochała swoją synową.
„Co teraz?” zapytał swoje odbicie w lusterku wstecznym. Czterdziestopięcioletni starzec spojrzał na niego z wyrzutem.
Telefon znowu zawibrował. Alicja była na wyświetlaczu.
„Tak, kochanie…”
«Gdzie jesteś?» — zapytała, a jej głos drżał, jakby miała się zaraz rozpłakać. „Byłem tak przestraszony… Ona była taka przerażająca!”
«Kto?» Andriej nie zrozumiał.
„Twoja żona! Przyszła do mojego biura i zrobiła scenę…”
«Co?!» Gwałtownie podniósł się. «Gdy?»
„Jakąś godzinę temu…” Alicja westchnęła. „Krzyczała na całe biuro, mówiąc, że zniszczyłem twoją rodzinę. Rzuciła mi w twarz papierami… Andrei, to były wyniki jej badań. Na niepłodność”.
Jęknął i opuścił głowę na kierownicę.
„Nie wiedziałam, że…” kontynuowała Alicja. „Naprawdę nie wiedziałam, że nie możesz mieć dzieci. Myślałam, że po prostu ich nie chcesz…”
Ale ja wiedziałem, przemknęło mu to przez myśl. Wiedziałem o tym – i tak to zrobiłem…
„Chodź” – błagała. „Boję się być sam.”
„Zaraz tam będę” – rzekł krótko.
Andriej uruchomił samochód, ale nie mógł ruszyć, bo telefon zadzwonił ponownie. Tym razem to była jego matka.
„Tak, mamo?”
„O ty… psie!” Jej głos rozległ się w słuchawce. „Co zrobiłeś, człowieku? Czy ty kompletnie straciłeś rozum?”
«Mama…»
„Cicho bądź! Irochka ma łzy w oczach, ledwo mogłam ją uspokoić. Tyle lat razem, a ty?! A teraz biegasz za małym kurczakiem!”
„Mamo, ja…”
„Nie jestem już twoją matką!” przerwała mu. „Dopóki nie otrząsniesz się ze swojego dobrego humoru, nie dzwoń do mnie więcej. I nie pokazuj mi się!”
Rozłączyła się. Andriej pozwolił, by telefon spadł mu na kolana, jakby nagle stał się za ciężki. Było cicho, tylko silnik cicho wibrował.
Spojrzał na dom Alicji. Okna emitowały ciepłe, przyjazne światło. Ale teraz nie mógł tam pójść. Nie mógł nigdzie pójść.
Andriej wyłączył silnik. Samochód westchnął i ucichł. I pozostał sam w tej ciszy, która nagle wydała mu się tak głośna.
W słuchawce rozległ się krótki sygnał dźwiękowy.
„Do cholery…” wyszeptał Andriej, po czym uderzył kierownicą tak mocno, że aż boleśnie zacisnęły mu się palce.
Telefon znów zawibrował – wiadomość od Iriny:
„Papiery rozwodowe będą gotowe za tydzień. Odbierzesz swoje rzeczy w ten weekend. Ja wyjeżdżam”.
Przeczytał wiadomość jeszcze raz i jeszcze raz. Słowa zdawały się nie mieć sensu. Rozwód. Nad. Dwadzieścia lat. Wszystko się zawaliło. Całkowicie.
Niedługo potem telefon zadzwonił ponownie – to była Alicja.
„Przyjdziesz niedługo? Boli mnie brzuch…”
„Zaraz tam będę!” odpowiedział pośpiesznie, szarpiąc kierownicą, jakby chciał uciec od tego koszmaru.
Deszcz padał coraz mocniej, wycieraczki poruszały się mozolnie, a miasto rozmywało się za szarymi plamami na szybie.
Telefon komórkowy znów zabrzęczał w jego kieszeni – prawdopodobnie dzwoniła matka. Andriej nawet nie spojrzał na wyświetlacz. Jaką jeszcze rolę odegrał? Wszystko zaczynało się rozpadać, a on nie potrafił pojąć, jak do tego doszło.
Rok temu Alice dołączyła do firmy jako stażystka. Młody, pełen życia, z oczami błyszczącymi nadzieją… Patrzyła na niego z takim samym podziwem, z jakim Irina patrzyła na niego wtedy, w czasie studiów. Potem było świętowanie, szampan, przypadkowy dotyk… A teraz to. Przypomniał sobie, jak przepraszał żonę za to, że ma tyle pracy, podczas gdy on chodził z Alice do restauracji, dawał jej kwiaty, zakochiwał się, jakby znów był młody. Wynajął mieszkanie na ich spotkania, niczym nastolatek, i patrzył, jak ona promienieje szczęściem, snuje plany, marzy o przyszłości…
„Idiota” – pomyślał, gapiąc się na mokrą drogę. „Stary, obsesyjny idiota.”
Telefon zadzwonił ponownie.
„Co do cholery…” mruknął i podniósł słuchawkę, nie patrząc na wyświetlacz. „Alice, zaraz tam będę…”
„Nie jestem Alicją” – powiedziała Irina niezwykle spokojnym głosem. „Zrobiłam test. Wierzysz w to? Ja też jestem w ciąży”.
Wszystko wokół zdawało się stać w miejscu. Głośny pisk hamulców. Uderzenie. Ciemność.
„Zawał serca” – rzekł doktor poważnie, z właściwą sobie obojętnością. „Plus urazowe uszkodzenie mózgu. Stan poważny, ale stabilny”.
Irina stała przy oknie sali reanimacyjnej i patrzyła na Andrieja, który leżał nieruchomo na łóżku, otoczony rurkami i kablami. Alicja siedziała obok niej, chowając okrągłą twarz w dłoniach. Pod jej palcami dało się słyszeć stłumione szlochy.
„Przestań płakać” – powiedziała Irina, nie podnosząc wzroku. „To nie jest program telewizyjny”.
„Przepraszam…” wymamrotała Alicja, ocierając łzy i unikając wzroku Iriny. „To tylko… ja… my… dziecko…”
„Tak, tak, oczywiście” – odpowiedziała Irina z gorzkim uśmiechem. „Dziecko bez ojca… Jakie dziwne. A ja bez męża. Jakie cudowne, prawda?”
„Ty… wy dwoje i…?” Alicja zamilkła i spojrzała na brzuch Iriny.
„Ja też jestem w ciąży?” Irina gorzko się zaśmiała. „Tak. Nic nie działało przez dwadzieścia lat – a teraz: bum! Prawdopodobnie z powodu całego stresu”.
Monitor EKG cicho mrugał. Deszcz bębnił o szyby, tak jak robił to od kilku dni, przypominając nam, że życie na zewnątrz, poza tym białym światem, toczy się dalej. Dziwny związek między deszczem a tym, co działo się w tym pokoju.
„Wiesz,” powiedziała nagle Irina, nie odrywając wzroku od nieruchomego męża, „kochałam cię od pierwszego roku na uniwersytecie. Byłeś taki chudy, w okularach… Wszystkie dziewczyny się śmiały i pytały: Co ty w nim widzisz? Ale ja wiedziałam, jaka naprawdę jesteś…”
Alicja milczała, roztargnionymi ruchami głaszcząc szpitalną zasłonę, jakby chciała coś tam zapisać.
„A potem ślub” – kontynuowała Irina, jakby nie mówiąc nic. „Pierścionki, welon, wszystko idealne. Jego matka była zachwycona: „Będziesz dobrą synową”, powiedziała. A ja? Okazało się, że jestem „wadliwa”.
„Nie mów tak” – szepnęła Alicja, jej głos był ledwie słyszalny, niczym szelest jesiennego liścia.
„Jak inaczej mam to powiedzieć?” Irina nagle się odwróciła, a jej wzrok był ostry jak nóż. „Wiesz, ilu lekarzy odwiedziłam? Ile zabiegów przeszłam? A on tylko powtarzał: ‘Nie martw się, kochanie, damy sobie radę bez dzieci…’ Kłamał. Po prostu kłamał”.
„On cię kocha” – powiedziała Alicja, ale nawet ona nie wierzyła własnym słowom. „Zawsze o tobie mówił.”
„Nawet kiedy cię „miał”?” Irina roześmiała się chrapliwym, gorzkim śmiechem.
Alicja wzdrygnęła się i odruchowo położyła ręce na brzuchu, jakby chciała osłonić się przed bólem.
„Myślałam… myślałam, że to miłość” – wyszeptała, patrząc w dół. „Był tak uważny, tak czuły…”
„A ja byłam temu przeciwna –” powiedziała Irina sarkastycznie, „zła, ambitna żona? Bezpłodna wiedźma, prawda?”
„Nie! Ja…” Alicja zamilkła, nie wiedząc, co jeszcze powiedzieć.
„Wiesz, co jest najzabawniejsze?” – przerwała jej Irina. „Prawie cię rozumiem. Młoda, zakochana… Zobaczyłaś odnoszącego sukcesy mężczyznę i straciłaś rozum. Ja też kiedyś taka byłam. Ale wiesz co? Ten mężczyzna był już moim mężem”.
Andriej drgnął w łóżku. Obie kobiety pochyliły się do przodu, ale on znów się uspokoił. Było blisko – życie i śmierć w jednym ciele, jakby na wadze, po jednej stronie ich wspólny świat.
„Co teraz zrobimy?” Alicja zapytała, kiedy cisza stała się zbyt ciężka.
„Ciekawe co?” – Irina zmęczona potarła grzbiet nosa. „Będziemy rodzić. Oboje. Andriej będzie miał dwie dziedzice… lub dziedziczki. Co za różnica teraz?”
„A on?” zapytała Alicja, nie mogąc zachować pytania dla siebie.
„Co powinien zrobić?” – Irina spojrzała na nią gorzkim wzrokiem, jak na obcą, a jednak znajomą osobę. „Kiedy się obudzi, pozwól mu wybrać. Chociaż…” uśmiechnęła się, „jego wybory są dość skromne: stara żona z jednym dzieckiem lub młoda kochanka z drugim”.
„Nie chcę…” zaczęła Alicja, jakby chciała wyrzucić z siebie te słowa, by nie wbiły się w jej serce.
„Tak, chcesz” – przerwała jej Irina. „Wszyscy tego chcecie. Ale posłuchaj mnie, dziewczyno…” Irina po raz pierwszy spojrzała jej prosto w oczy. „Nie oddam tego, co moje. Dwadzieścia lat – to moje, rozumiesz? Dwadzieścia lat… A ty… wsiadłeś do pociągu, który nie należy do ciebie. Ale to nie jest twoja stacja. Nie twoja ścieżka”.
Za nimi pielęgniarka cicho odchrząknęła.
„Przepraszamy, ale godziny odwiedzin już minęły.”
«Oczywiście, że tak.» Irina wstała i poprawiła sukienkę, jakby nie pasowała do jej wyglądu. „Chodź, nieszczęśniku. Pokażę ci, gdzie jest dozownik herbaty. Będziemy tu jeszcze długo.”
Andriej obudził się po tygodniu. Gdy otworzył oczy, pierwszą rzeczą, jaką zobaczył, była jego żona siedząca na krześle obok łóżka, z dłonią czule położoną na brzuchu. Przez jego głowę przemknęła myśl: „Jak mogłem tego wcześniej nie zauważyć?”
„Ir…” – jego głos był chrapliwy, dziwny, jakby nie należał do niego.
Wzdrygnęła się i szeroko otworzyła oczy.
„Czy już śpisz, moja piękna?” – w jej słowach zabrzmiała nuta kpiny. „Myślałam, że jesteś w niebie i flirtujesz z młodymi aniołami”.
«Przepraszam…»
„Nie zaczynaj” – powiedziała Irina, marszcząc brwi. „Twój prawnik był tutaj. Nie będę dzielić mieszkania – nie denerwuj się. Możesz zatrzymać samochód; bardziej go potrzebujesz. Ja już rzuciłem pracę”.
«Co?» Andriej spróbował usiąść, niepokój był widoczny na jego twarzy i w głosie. «Dlaczego?»
„Wracam do Tweru. Do rodziców” – powiedziała spokojnie, jakby mówiła o czymś tak banalnym jak wstawanie. „Powietrze tam jest czystsze. Lepsze dla dziecka”.
„Ira, nie musisz…”
„Tak, Andrei. Muszę” – odpowiedziała, uśmiechając się po raz pierwszy – nie z radości, ale z ulgi. „Wiesz, dużo myślałem, kiedy byłeś… nieprzytomny. Masz rację — byłem głupcem. Ale nie dlatego, że ci wierzyłem. Ale dlatego, że bałem się żyć bez ciebie”.
„Kocham cię” – wyszeptał, jakby to słowo mogło wszystko zmienić.
„Kochasz mnie…” pokręciła głową, nie patrząc na niego. „Prawdopodobnie. Na swój sposób. Jak nawyk, jak część twojego życia. Ale nie chcę być nawykiem, rozumiesz?”
Wstała i poprawiła sukienkę, jakby była czymś obcym, czego nie chciała już nosić.
„Alice była tu codziennie. Płakała, mówiła, że rezygnuje ze wszystkich swoich praw. Nadal głupia dziewczyna… Zostawiłam jej numer do dobrego ginekologa. I agenta nieruchomości — on pomoże jej znaleźć większe mieszkanie. Z dzieckiem jest ciasno w jednopokojowym mieszkaniu”.
«Ty… co?» Andriej nie mógł uwierzyć własnym uszom. Spojrzał na nią z niedowierzaniem.
„Co w tym dziwnego?” Wzruszyła ramionami, jakby powiedziała coś zupełnie oczywistego. „Jesteśmy w tej samej łodzi. Albo raczej w tej samej sytuacji… Zabawne, prawda? Tyle lat pustki, a teraz nagle dwa. To naprawdę wydaje się prawdą: nieszczęście nigdy nie przychodzi samo. I szczęście też nie”.
Na zewnątrz szalała burza – pierwsza burza tej wiosny. Wydawało się, że dosłownie rozdarł dzień na strzępy.
„Nie idź ze mną” – Irina pochyliła się ku niemu i delikatnie pocałowała go w czoło – był to znajomy, ostatni gest. „Już wezwałam taksówkę. Moje rzeczy są w drodze. Podpisz papiery rozwodowe, kiedy poczujesz się lepiej — nie ma pośpiechu”.
„Ira…”
„Wiesz,” zatrzymała się przy drzwiach i odwróciła się do niego, „naprawdę cię kochałam. Do granic szaleństwa, do granic drżenia… Ale teraz czuję się wolna. Jakbym wzięła głęboki oddech. Dziękuję ci za to. I jej również.”
Wyszła, cicho zamykając za sobą drzwi. W pokoju unosił się delikatny zapach jej perfum – tych samych, które podarował jej co roku z okazji rocznicy ślubu.
Andriej wpatrywał się w okno, gdzie wiosenna burza łączyła deszcz ze śniegiem w dzikim tańcu. W wilgotnym marcowym mieście dwie kobiety niosły jego dzieci. Dwa światy tak różne, a jednak podobne. Dwie ścieżki, jedna historia.
„Czy,” pomyślał, „dzieci zostaną przyjaciółmi? Czy też będą musiały… czymś się dzielić?”
